MSDS چیست؟ همه چیز در مورد برگه اطلاعات ایمنی مواد

برگه اطلاعات ایمنی مواد MSDS و لیبل های شیمیایی دو پارامتر اصلی برای شناسایی علائم خطر شیمیایی هستند. تعداد زیادی از مواد شیمیایی که در حوزه واردات و صادرات با انواع روش های حمل و نقل بین المللی جا به جا می شوند، به طور بالقوه خطرناک به شمار می روند. این مواد ممکن است در شرایطی که دچار تغییر دما شوند، در فشار بالا یا ترکیب با ماده های دیگر واکنش نشان دهند. به همین دلیل محموله های مواد شیمیایی معمولا دارای MSDS هستند. MSDS مخفف (Material Safety Data Sheet) به معنی برگه اطلاعات ایمنی مواد (کالا) است. در این مقاله با برگه ایمنی مواد شیمیایی و اهمیت آن به طور کامل آشنا می شویم.
برگه اطلاعات ایمنی مواد

برگه اطلاعات ایمنی مواد (MSDS)

برگه اطلاعات ایمنی مواد یا MSDS یک سند رسمی و تخصصی است که اطلاعات کلیدی درباره ماهیت یک ماده را در اختیار فعالان زنجیره تأمین قرار می‌دهد. برگه شناسايی ايمنی مواد جزئیاتی مانند ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی، سطح خطر، قابلیت اشتعال یا انفجار، واکنش‌پذیری مواد و حتی ریسک‌های خاص را پوشش می‌دهد. وجود چنین داده‌هایی کمک می‌کند تصمیم‌گیری درباره شیوه حمل، نوع بسته‌بندی، شرایط نگهداری و مسیر ارسال کالا با دقت و اطمینان بیشتری انجام شود؛ موضوعی که در حمل محموله‌های حساس اهمیت بالایی دارد.
MSDS معمولاً توسط تولیدکننده کالا تهیه و از طریق صادرکننده در اختیار شرکت حمل و نقل بین المللی، شرکت کشتیرانی یا شرکت کارگو قرار می‌گیرد و اغلب همراه با شماره UN ارائه می‌شود. اهمیت این سند زمانی پررنگ‌تر می‌شود که محموله قرار است از مسیرهایی مانند حمل و نقل دریایی، حمل و نقل کانتینری، خدمات بار هوایی یا حمل ریلی جابه‌جا شود؛ زیرا هر روش حمل، الزامات و محدودیت‌های ایمنی متفاوتی دارد که بدون اطلاعات دقیق MSDS قابل مدیریت نیست.

چرا ارائه MSDS ضروری است؟

ارائه MSDS یکی از الزامات کلیدی در حمل‌ونقل مواد خطرناک محسوب می‌شود، زیرا این سند مبنای اصلی برای ارزیابی ریسک و محاسبه هزینه‌های مرتبط با جابه‌جایی چنین کالاهایی است. برگه اطلاعات ایمنی مواد به شرکت‌های فعال در حمل و نقل دریایی و حمل و نقل کانتینری کمک می‌کند تا هزینه‌های اضافی مرتبط با ارسال مواد خطرناک را به‌درستی تعیین کنند. این موضوع به‌صورت مستقیم روی هزینه حمل کانتینر و حتی نتیجه نهایی استعلام قیمت حمل دریایی اثر می‌گذارد.
از سوی دیگر، MSDS نقش مهمی در حفظ ایمنی زنجیره تأمین دارد. این سند اطلاعات لازم را در اختیار شرکت کشتیرانی، نمایندگی کشتیرانی و شرکت کارگو قرار می‌دهد تا اطمینان پیدا کنند که الزامات ایمنی در تمام مراحل جابه‌جایی کالا رعایت شده است. بدون دسترسی به این اطلاعات، برنامه‌ریزی برای خدمات بار هوایی، حمل ریلی یا حتی فریت بار با عدم قطعیت همراه می‌شود و احتمال بروز خطا یا تأخیر افزایش پیدا می‌کند. علاوه بر این، برگه اطلاعات ایمنی مواد امکان کنترل ظرفیت و حدود مجاز ایمنی در وسایل حمل، به‌ویژه کشتی‌ها را فراهم می‌کند. شرکت حمل و نقل بین المللی با تکیه بر داده‌های MSDS می‌تواند از تجاوز از استانداردهای ایمنی جلوگیری کرده و ریسک حوادث احتمالی را به حداقل برساند.

بیشتر بخوانید: Invoice چیست 

MSDS

مسئول تهیه MSDS و مواردی که باید به ذکر آن دقت کند 

تهیه‌کننده MSDS که معمولاً صاحب بار، وارد کننده یا شیپر است و این سند را از آزمایشگاه مورد تأیید گمرک دریافت می‌کند، باید اطمینان داشته باشد که تمامی اطلاعات ایمنی ماده به‌صورت دقیق و کاربردی در برگه اطلاعات ایمنی مواد درج شده است. این اطلاعات نقش مستقیمی در تصمیم‌گیری شرکت حمل و نقل بین المللی، شرکت کشتیرانی و شرکت کارگو درباره پذیرش بار، انتخاب شیوه حمل و تعیین شرایط ایمن جابه‌جایی دارد؛ به‌ویژه زمانی که محموله از مسیر حمل و نقل دریایی، حمل و نقل کانتینری یا خدمات بار هوایی ارسال می‌شود. در زمان تهیه MSDS که برگه ایمنی مواد شیمیایی است، توجه به نکات زیر اهمیت بالایی دارد:

  • مشخصات کامل ماده شامل نام تجاری، نام شیمیایی، ترکیبات تشکیل‌دهنده و شماره‌های شناسایی معتبر مانند CAS به‌صورت شفاف درج شود.
  • ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی ماده از جمله حالت فیزیکی، واکنش‌پذیری، قابلیت اشتعال یا انفجار به‌طور دقیق توضیح داده شود.
  • خطرات بالقوه بهداشتی، ایمنی و زیست‌محیطی که ممکن است در زمان جابه‌جایی یا نگهداری ایجاد شود، به‌طور کامل بیان شود.
  • دستورالعمل‌های ایمن برای بسته‌بندی، نگهداری و جابه‌جایی ارائه شود تا امکان برنامه‌ریزی صحیح برای حمل ریلی، فریت بار یا حمل بین‌المللی فراهم شود.
  • اقدامات کمک‌های اولیه، روش‌های مقابله با حریق و کنترل نشت یا ریزش ماده به‌صورت واضح مشخص شود.
  • حدود مجاز تماس شغلی، تجهیزات حفاظت فردی مورد نیاز و شرایط تهویه مناسب درج شود.
  • اطلاعات مرتبط با حمل‌ونقل از جمله شماره UN، گروه بسته‌بندی و ملاحظات ایمنی ذکر شود؛ این بخش در تعیین هزینه حمل کانتینر و انجام دقیق استعلام قیمت حمل دریایی نقش مهمی دارد.
  • تاریخ تهیه و آخرین بازبینی MSDS مشخص باشد تا اعتبار سند برای نمایندگی کشتیرانی و سایر نهادهای اجرایی قابل ارزیابی باشد.

رعایت این موارد باعث می‌شود برگه شناسايی ايمنی مواد به‌عنوان یک مرجع قابل اعتماد در اختیار تمامی عوامل اجرایی زنجیره تأمین قرار گیرد و ریسک‌های ایمنی، تأخیرهای عملیاتی و هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده در فرآیند حمل‌ونقل بین‌المللی به حداقل برسد.

برگه ایمنی مواد شیمیایی

اطلاعات ثبت‌شده در برگه اطلاعات ایمنی مواد (MSDS)

برگه اطلاعات ایمنی مواد یا MSDS باید به‌گونه‌ای تهیه شود که تمامی اطلاعات کلیدی مورد نیاز برای حمل ایمن کالا را در یک ساختار شفاف به شرکت حمل و نقل بین المللی ارائه دهد. این اطلاعات شامل مشخصات دقیق محصول و تولیدکننده، شناسایی خطرات بهداشتی، ایمنی و زیست‌محیطی، ترکیب و اجزای ماده، دستورالعمل‌های کمک‌های اولیه، اقدامات اطفای حریق، روش‌های کنترل نشت، شرایط ایمن جابه‌جایی و نگهداری، حدود مجاز مواجهه شغلی، تجهیزات حفاظت فردی، ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی، پایداری و واکنش‌پذیری، اطلاعات سم‌شناسی و زیست‌محیطی، الزامات دفع و جزئیات مرتبط با حمل‌ونقل مانند شماره UN (یک عدد چهار رقمی است که توسط سازمان ملل متحد برای شناسایی و طبقه‌بندی کالاهای خطرناک در سراسر جهان اختصاص داده شده است) و گروه بسته‌بندی است. 
وجود این داده‌ها به شرکت حمل و نقل بین المللی، شرکت کشتیرانی و نمایندگی کشتیرانی امکان می‌دهد شرایط حمل محموله را در روش‌هایی مانند حمل و نقل دریایی، حمل و نقل کانتینری، خدمات بار هوایی، حمل ریلی یا فریت بار به‌درستی ارزیابی کرده و تصمیمات لازم برای ایمنی، پذیرش بار و تعیین هزینه حمل کانتینر و استعلام قیمت حمل دریایی را با اطمینان بیشتری اتخاذ کنند. به همین دلیل ممکن است با توجه به کشور و نوع ماده شیمیایی برای مثال ارسال بار از آلمان به ایران از MSDS متفاوتی نسبت به ارسال بار از کانادا استفاده شود.

کاربرد MSDS؛ بررسی اهمیت و فایده برگه اطلاعات ایمنی مواد

شاید برای شما هم سوال پیش آمده باشد که کاربرد MSDS (Material Safety Data Sheet) چیست؟ راهنمای MSDS (برگه ایمنی مواد شیمیایی) به‌عنوان یک ضامن سلامت برای افراد و محیط عمل می‌کند. به واسطه اطلاعات MSDS نحوه صحیح کار با ماده اطلاع داده می‌شود. همچنین در این برگه ذکر خواهد شد که ماده در چه دما و محیطی نگهداری شود.
نکات ایمنی درباره نحوه جابه‌جایی و انبار مواد نیز موارد مهم دیگری هستند که در MSDS وجود دارد. به‌این‌ترتیب به کمک برگه اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی از هر‌گونه خطرات و ضایعات ناشی از استفاده، جابه‌جایی و انبار نادرست ماده توسط شرکت حمل و نقل ترکیبی، دریایی، زمینی و حمل بار هوایی و متصدیان بارگیری و تخلیه کالا جلوگیری می‌شود. 

تفاوت MSDS (برگه اطلاعات ایمنی مواد) با SDS (برچسب مواد شیمیایی)

برگه اطلاعات ایمنی مواد شیمیایی یا همان MSDS به‌عنوان یک راهنمای کامل برای مواد شیمیایی محسوب می‌شود که اطلاعات گسترده ای در‌مورد ویژگی‌ها و خطرات ماده در اختیار مصرف‌کنندگان و مسئولان حمل‌ونقل این محموله‌ها قرار می‌دهد. به‌طور‌کلی اطلاعات برگه شناسايی ايمنی مواد بسیار کامل‌تر و کاربردی‌تر از برچسب محصول (SDS) است.
برچسب ایمنی فقط در مورد خطرات بالقوه یک محصول یا ماده شیمیایی اخطار می‌دهد. با‌توجه‌به این توضیحات می‌توان نتیجه گرفت که MSDS به‌عنوان یک مرجع معتبر برای تهیه SDS مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای واردات و صادرات بسیاری از مواد و محصولات دیگر هم‌چون واردات و صادرات مواد غذایی معمولا درج برچسب اطلاعات محصول کفایت می‌کند.

بیشتر بخوانید: شرکت حمل و نقل بین المللی زمینی 

Material Safety Data Sheet

نتیجه گیری

در این مقاله به این سوال پاسخ دادیم که MSDS چیست و چه کاربردی دارد. برگه اطلاعات ایمنی مواد (MSDS) برای ایجاد آگاهی در مورد خطرات مرتبط با مواد شیمیایی و تامین ایمنی محموله‌ها هنگام بارگیری، حمل و ‌تخلیه تهیه می‌شود. قبل از استفاده از هر ماده شیمیایی یا حتی قبل از فروش آن به تولید‌کنندگان بهتر است که با اطلاعات موجود در MSDS (Material Safety Data Sheet) آشنا باشید. تهیه دستورالعمل حمل برای صادرات برخی کالاهای بی‌خطر هم‌چون صادرات گچ نیز برای حمل مطمئن و ایمن مفید خواهد بود. افراد و شرکت‌های حمل مانند شرکت کارگو و سازمان‌های درگیر با مواد شیمیایی و خطرناک لازم است از شرایط صحیح نگهداری و حمل مواد شیمیایی مطلع باشند. به‌این‌ترتیب هم محموله سالم به مقصد می‌رسد. هم به افراد و حامل خسارتی وارد نمی‌شود. 

خدمات حمل و نقل بین المللی شرکت هنزا ناو دریا

شرکت نمایندگی کشتیرانی و خدمات بار هوایی هنزا ناو دریا (هانزا) با سال‌ها تجربه در تمام حوزه‌های حمل‌ونقل در سطح بین‌المللی، به ارائه مشاوره‌های حرفه‌ای و راهکارهای دقیق در حمل‌ بار دریایی، زمینی و هوایی می‌پردازد. هر پروژه و درخواست با توجه به شرایط خاص عملیاتی، نیازهای محموله، و وضعیت بازار به دقت بررسی می‌شود. هدف ما این است که با تکیه بر تخصص تیم و تحلیل‌های دقیق، راهکارهایی را که بیشترین انطباق با نیازهای شما دارد، پیشنهاد دهیم. در هنزا ناو دریا، هر خدمت حمل‌ونقل، چه در زمینه حمل بار زمینی و چه در سایر خدمات، بر اساس مجموعه‌ای از عوامل کلیدی و بررسی‌های کامل ارائه می‌شود. این فرایند به ما این امکان را می‌دهد تا همواره خدماتی کارآمد و متناسب با شرایط موجود به شما پیشنهاد کنیم. مشتریان ما می‌توانند با اطمینان خاطر، از مشاوره و تجربه ما برای پیدا کردن بهترین راهکارها بهره‌مند شوند، چرا که تمرکز ما بر روی تحلیل دقیق و ارائه راه‌حل‌های عملی است. بنابراین با توجه به نوسانات در نحوه ارائه خدمات در بازار، جهت اطمینان از دریافت سرویس مورد نظر از این مجموعه، از شما دعوت می‌کنیم با تیم ما در ارتباط باشید تا شرایط دقیق بررسی و راه‌حل‌های مناسب پیشنهاد شود.