دموراژ گمرکی چیست؟

دیسپچ چیست؟

دیسپچ مفهومی است که معمولاً در کنار دموراژ مطرح می‌شود، اما نقش آن دقیقاً برعکس دموراژ است. در حمل و نقل بین المللی، زمانی که تخلیه یا بارگیری کالا زودتر از زمان توافق‌شده انجام شود، ممکن است مبلغی به‌عنوان دیسپچ به نفع صاحب کالا یا شرکت حمل پرداخت شود. به بیان ساده، دیسپچ نوعی پاداش زمانی به شمار می‌آید که نشان‌دهنده مدیریت صحیح فرآیند حمل است.
در حمل دریایی کالا، خطوط کشتیرانی و نمایندگی کشتیرانی معمولاً بازه‌ای مشخص برای عملیات بارگیری و تخلیه در نظر می‌گیرند. اگر این عملیات سریع‌تر از زمان تعیین‌شده انجام شود، هزینه‌ای که قرار بوده به‌عنوان دموراژ دریافت شود، تبدیل به دیسپچ خواهد شد. این موضوع به‌ویژه در حمل و نقل کانتینری اهمیت دارد، زیرا زمان توقف کانتینر مستقیماً روی هزینه حمل کانتینر اثر می‌گذارد.
اگرچه دیسپچ در مقایسه با دموراژ کمتر رایج است، اما برای شرکت‌ حمل و نقل و حمل فریت بار یک مزیت رقابتی محسوب می‌شود. مدیریت درست زمان می‌تواند هزینه‌های لجستیکی را کاهش دهد و سودآوری عملیات حمل را افزایش دهد.

فری تایم دموراژ چیست؟

فری تایم بازه زمانی مشخصی است که در آن صاحب کالا می‌تواند کانتینر اجاره‌ای را بدون پرداخت هزینه اضافی در بندر یا محوطه گمرکی نگه دارد. این زمان هنگام عقد قرارداد با شرکت کشتیرانی تعیین می‌شود و نقش مستقیمی در کنترل یا ایجاد هزینه دموراژ دارد. مدت فری تایم به عواملی مانند مسیر حمل، نوع کانتینر و شرایط بازار بستگی دارد و بررسی آن در زمان استعلام قیمت حمل دریایی اهمیت زیادی دارد. با پایان فری تایم، محاسبه دموراژ آغاز می‌شود و در حمل و نقل کانتینری یا حمل‌ونقل ترکیبی مانند حمل بار زمینی، حمل ریلی، فریت بار و خدمات بار هوایی، هر روز تأخیر می‌تواند هزینه قابل توجهی ایجاد کند.

هزینه دموراژ کانتینر بر چه اساسی محاسبه می‌شود؟ 

کلیه هزینه‌های دموراژ از ابتدا در قرارداد بین صاحب کالا و شرکت حمل‌ونقل قید خواهد شد. این هزینه‌ها به‌صورت روز‌شمار محاسبه می‌شود. هزینه‌های دموراژ بر‌اساس عوامل مختلفی محاسبه می‌شود. در واقع در هر شرکت کشتیرانی و در هر کشور، قیمت‌های متفاوتی برای دموراژ در نظر گرفته شده است. باتوجه‌به اینکه چه نوع کانتینری داریم و آن کانتینر چه سایزی دارد، هزینه دموراژ متفاوت خواهد بود. 
علاوه‌بر این، نوع بار و مقدار بار نیز به‌طور جداگانه تاثیری در هزینه دموراژ می‌گذارد. برای مثال شما به‌منظور واردات لاستیک، به‌دلیل حجم و وزن بالایی که دارند، قطعا نسبت‌به برخی مواد کم حجم‌تر، هزینه بیشتری را باید بپردازید. 

هزینه‌ دموراژ گمرکی

هزینه دموراژ گمرکی یکی از هزینه‌های پنهان اما تأثیرگذار در حمل و نقل بین المللی است که در صورت مدیریت نادرست، می‌تواند تمام محاسبات مالی یک محموله را بر هم بزند. این هزینه زمانی اعمال می‌شود که کالا یا کانتینر بیش از بازه زمانی مجاز در اختیار گمرک، بندر یا ترمینال باقی بماند. نکته مهم این است که دموراژ یک مبلغ ثابت و از پیش تعیین‌شده نیست، بلکه تحت تأثیر عوامل مختلفی تغییر می‌کند و همین موضوع پیش‌بینی آن را دشوار می‌سازد.
در حمل دریایی کالا، نرخ دموراژ معمولاً توسط نمایندگی کشتیرانی یا خط کشتیرانی تعیین می‌شود و بر اساس نوع کانتینر، مدت زمان تأخیر و سیاست‌های هر بندر تفاوت دارد. به همین دلیل، حتی اگر هزینه حمل کانتینر در مرحله استعلام قیمت حمل دریایی منطقی و رقابتی به نظر برسد، بی‌توجهی به هزینه‌های دموراژ می‌تواند مبلغ نهایی حمل را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.

بیشتر بخوانید: حمل بار هوایی از چین

معرفی بهترین روش‌های کاهش هزینه دموراژ

در ادامه پاسخ به این پرسش که معنی دموراژ چیست، آشنایی با چند نکته کاربردی می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از افزایش هزینه‌های دموراژ داشته باشد. رعایت این نکات به صاحبان کالا کمک می‌کند فرآیند ترخیص را با سرعت و دقت بیشتری انجام دهند و از تحمیل هزینه‌های غیرضروری جلوگیری کنند.
از مهم‌ترین اقدامات، هماهنگی با شرکت‌های باربری معتبر و باتجربه برای ترخیص کالا است تا در مراحل تخلیه و تحویل با مشکل یا تأخیر مواجه نشوید. همچنین داشتن برنامه جایگزین برای هر مرحله از جابه‌جایی و انتقال کالا، ریسک توقف‌های ناخواسته را کاهش می‌دهد. آگاهی به‌روز از قوانین بندری و مراحل ترخیص کالا و استفاده از تجربه ترخیص‌کاران گمرکی نیز نقش مؤثری در مدیریت زمان دارد.
انتخاب بندر و مسیر مناسب بر اساس شرایط فروش و تحویل کالا، بررسی دقیق سلامت و تطابق مشخصات کالا با توافق‌های انجام‌شده پیش از بارگیری و مطالعه دقیق بندهای بارنامه، از دیگر اقداماتی است که می‌تواند از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کند. با در نظر گرفتن این موارد، انجام امور گمرکی ساده‌تر می‌شود و امکان تحویل کانتینر در بازه فری تایم یا حتی زودتر از آن به شرکت حمل‌ونقل فراهم می‌شود. به‌عنوان نمونه، رعایت این نکات می‌تواند در واردات کالاهایی مانند مواد شیمیایی که معمولاً با تأخیرهای بیشتری همراه هستند، از پرداخت هزینه‌های بالای دموراژ جلوگیری کند.

تفاوت دموراژ و دیتنشن چیست؟

در بسیاری از کشورها، دموراژ و دیتنشن به‌صورت یک مجموعه واحد و تحت عنوان هزینه‌های D&D شناخته می‌شوند، اما از نظر مفهومی، محل اعمال و مسئولیت پرداخت، تفاوت‌های مشخصی میان آن‌ها وجود دارد. آشنایی با این تفاوت‌ها برای فعالان حمل و نقل بین المللی اهمیت زیادی دارد، زیرا هرکدام در مرحله‌ای متفاوت از فرآیند حمل محاسبه می‌شوند و برداشت نادرست از آن‌ها می‌تواند هزینه‌های غیرمنتظره‌ای به همراه داشته باشد.
دموراژ به زمانی مربوط می‌شود که کانتینر یا کالا پس از پایان روزهای رایگان، همچنان در داخل محوطه بندر، پایانه یا گمرک باقی بماند. در این حالت، کانتینر پر بیش از مهلت مجاز فضای بندری را اشغال می‌کند و هزینه دموراژ اعمال می‌شود. این هزینه معمولاً به دلیل تأخیر در ترخیص یا خروج کالا از پایانه ایجاد می‌شود و اغلب توسط نمایندگی کشتیرانی یا اپراتور بندر دریافت می‌شود. تا زمانی که کانتینر در محدوده بندر یا گمرک قرار دارد، موضوع دموراژ مطرح است و ارتباط مستقیمی با فرآیند حمل دریایی کالا دارد.
در مقابل، دیتنشن به مدت زمانی اشاره دارد که کانتینر پس از خروج از بندر و تحویل به گیرنده، خارج از محوطه پایانه در اختیار صاحب کالا باقی می‌ماند. محاسبه این هزینه از لحظه تحویل کانتینر آغاز می‌شود و تا زمان بازگرداندن کانتینر خالی به خط کشتیرانی ادامه دارد. دیتنشن بیشتر به برنامه‌ریزی تخلیه، حمل داخلی، هماهنگی با شرکت کارگو و مدیریت زمان بازگشت کانتینر وابسته است. حتی اگر هزینه حمل کانتینر به‌خوبی مدیریت شده باشد، تأخیر در تخلیه یا بازگرداندن کانتینر می‌تواند هزینه دیتنشن ایجاد کند.

بیشتر بخوانید: صادرات تایوان به ایران