گواهی مبدأ چیست؟ آشنایی با انواع گواهی مبدأ

انواع گواهی مبدأ

در تجارت بین‌المللی، فرم مشخص و یکسانی برای گواهی مبدأ (CO) وجود ندارد. با این حال، هر گواهی مبدأ که عموماً توسط صادرکننده کالا تدوین می‌شود، باید حاوی اطلاعات اساسی مانند توضیحات درباره محصول، کد تعرفه مربوطه، نام‌های صادرکننده و واردکننده و کشور مبدأ باشد. صادرکننده باتوجه‌به الزامات گمرکی خاص کشور مقصد، این اطلاعات را در گواهی مبداء ثبت کرده، سپس آن را برای تایید به یک اتاق بازرگانی ارسال می‌کند. 
در برخی مواقع فرم تکمیل شده همراه با بار ارسالی از طریق شرکت حمل و نقل بین المللی جاده ای یا خدمات بار هوایی فرستاده می‌شود. اطلاعات مورد نیاز در گواهی مبدأ، بسته به نوع کالای صادراتی و مقصد نهایی آن متفاوت خواهد بود. به‌طورکلی دو نوع گواهی مبدأ ترجیحی و غیر ترجیحی داریم که در ادامه هر کدام از آن‌ها را به‌طورکامل توضیح داده‌ایم.

گواهی مبدأ ترجیحی

گواهی مبدأ ترجیحی مدرکی است که برای کالاهایی صادر می‌شود که بین کشورهای دارای توافقات تجاری جابجا می‌شوند. این گواهی نشان می‌دهد که کالاها از شرایط خاص توافقات بین‌المللی برخوردارند و به فرآیندهای تجاری و گمرکی کمک می‌کند. هدف اصلی صدور گواهی مبدأ ترجیحی، تسهیل تجارت بین‌المللی و حمایت از اقتصاد کشورهای صادرکننده است. برای مثال، ممکن است واردات دارو به ایران از برخی کشورها با استفاده از گواهی مبدأ ترجیحی انجام شود.

گواهی مبدأ غیر ترجیحی

گواهی مبدأ غیر ترجیحی، که به‌عنوان گواهی مبدأ معمولی نیز شناخته می‌شود، مخصوص کالاهایی است که تحت توافق تجاری خاصی قرار ندارند و شرایط ویژه‌ای برای آن‌ها اعمال نمی‌شود. این گواهی صرفاً برای اعلام مبدأ کالاها صادر می‌شود و در مواردی که بین صادرکننده و واردکننده توافق تجاری خاصی وجود ندارد، استفاده از آن ضروری است. 

بیشتر بخوانید: کشتی فله بر چیست

معرفی انواع گواهی مبدأ در ایران

در ایران، سه دسته گواهی مبدأ مورد استفاده قرار می‌گیرند. گواهی GSP از جمله انواع گواهی مبدأ ایران است که برای صادرات به مقاصدی مانند قرقیزستان، ترکیه، ژاپن، قزاقستان، کشورهای اقیانوسیه، کشورهای آمریکایی و کشورهای اروپایی به جز ۲۸ عضو اتحادیه اروپا صادر می‌شود. به این معنی که حمل و نقل بین المللی به انگلیس نیازمند گواهی GSP خواهد بود.
فرم‌های گواهی مبدأ (Certificate of Origin) برای صادرات به کشورهای عضو اتحادیه‌های تجاری، منطقه‌های عربی و آسیایی صادر می‌شوند و شامل کشورهایی می‌شوند که تحت سایر فرم‌های ترجیحی یا سیستم‌های ویژه قرار ندارند. فرم PTA نوع دیگری از گواهی مبدأ است که برای صادرات به کشور پاکستان صادر می‌شود.

کدام طرف معامله گواهی مبدأ را ارائه می‌دهد؟

در معاملات بین‌المللی، صادرکننده وظیفه ارائه گواهی مبدأ را برعهده دارد. این فرد یا شرکت حمل (مانند شرکت کارگو) می‌تواند نمونه گواهی مبدأ و اظهارنامه مربوطه را خود تهیه کند. در این سند، کشوری که کالا در آن تولید شده است مشخص می‌شود. با این حال، گمرک بسیاری از کشورهای واردکننده به یک گواهی‌ نیاز دارند که توسط اتاق بازرگانی محلی در کشور صادرکننده تأیید شده باشد. ازاین‌رو، صادرات ضایعات مس از ایران به کشورهای دیگر نیازمند صدور گواهی مبداء توسط اتاق بازرگانی ایران است.
اتاق بازرگانی به‌عنوان یک نهاد ثالث برای تایید اظهارات صادرکننده عمل می‌کند و برای این خدمت، هزینه‌ای دریافت خواهد کرد. پس از تایید گواهی، صادر کننده آن را به‌صورت الکترونیکی برای واردکننده ارسال کرده تا در فرآیند ترخیص کالا از گمرک به‌کار رود. صادرکننده باید این سند را پیش از رسیدن محموله به کشور وارد کننده ارائه دهد تا از هرگونه تاخیر یا مشکل در روند ترخیص جلوگیری شود.

نحوه دریافت گواهی مبدأ از طریق سایت

برای دریافت گواهی مبدأ (Certificate of Origin) به‌صورت آنلاین، ابتدا وارد سامانه هوشمند کارت بازرگانی شوید و پس از دریافت نام کاربری و رمز عبور، به بخش مربوط به گواهی مبدأ وارد شوید. در این بخش، اطلاعات مربوط به کالا و مدارک مورد نیاز (مانند بارنامه انواع روش حمل مانند حمل بار هوایی و دریایی) را وارد کرده و فرم‌های آنلاین سامانه را تکمیل کنید. پس از ثبت نهایی، سامانه یک شماره ارجاع برای شما صادر می‌کند که این شماره برای پیگیری درخواست ضروری است. با دریافت شماره ارجاع، می‌توانید به اتاق بازرگانی مراجعه کرده و اصل سند گواهی مبدأ را دریافت نمایید. این روش باعث می‌شود فرآیند ثبت و صدور گواهی سریع‌تر و سازمان‌یافته‌تر انجام شود و از اشتباهات احتمالی جلوگیری شود.

نحوه دریافت حضوری گواهی مبدأ

پس از تکمیل مراحل ثبت نام و ثبت اطلاعات به‌صورت آنلاین در سامانه، می‌توانید برای دریافت حضوری گواهی مبدأ اقدام کنید. برای این منظور، ابتدا به اتاق بازرگانی یا نمایندگی‌های تجاری معتبر مراجعه نمایید که مجاز به صدور گواهی مبدأ هستند. در این مراجعه حضوری، مدارک مورد نیاز باید به‌طور کامل و دقیق ارائه شوند و اطلاعات مربوط به کالا، وزن، حجم و ارزش آن به‌درستی ثبت شده باشد. در برخی موارد، پرداخت هزینه‌های صدور گواهی نیز الزامی است که بهتر است پیش از مراجعه، از میزان آن مطلع شوید. پس از بررسی مدارک و پرداخت هزینه‌ها، گواهی مبدأ صادر می‌شود و می‌توانید اصل سند را دریافت کنید. در صورت بروز هرگونه مشکل یا نیاز به اصلاح اطلاعات، امکان پیگیری و اصلاح گواهی نیز وجود دارد.

بیشتر بخوانید: شرکت کشتیرانی

کاربرد گواهی مبدأ در حمل و نقل دریایی

گواهی مبدأ در حمل و نقل دریایی کاربردهای متعددی دارد و به تسهیل فرآیندهای گمرکی و افزایش شفافیت کمک می‌کند. این گواهی تأثیر مستقیمی بر تعرفه‌های گمرکی دارد، اصالت کالا را اثبات می‌کند، به‌عنوان سند مکمل بارنامه‌های حمل عمل می‌کند و در حمل و نقل ترکیبی، امکان نظارت دقیق بر کالاها و مسیرهای جابجایی را فراهم می‌آورد.

تأثیر گواهی مبدأ بر حمل و نقل دریایی

 گواهی مبدأ در حمل و نقل دریایی نقش مهمی دارد و با اثبات اصالت و مبدأ کالا، فرآیندهای گمرکی را تسهیل می‌کند. این گواهی به صادرکنندگان و واردکنندگان امکان می‌دهد که مستندات لازم برای تعیین تعرفه‌ها و هزینه‌های واردات را ارائه دهند و در صورت بروز اختلاف یا مشکل، به‌عنوان سند قانونی معتبر عمل می‌کند. انجام دقیق صدور گواهی مبدأ می‌تواند از تأخیر در حمل و نقل، جریمه‌های گمرکی و افزایش هزینه‌ها مانند هزینه حمل کانتینر جلوگیری کرده و زمان تحویل کالا را کاهش دهد.

بیشتر بخوانید: استعلام قیمت حمل و نقل دریایی